Ο καπιταλισμός αναπτύσσεται στην Κίνα αργά μόλις τον 19ο αιώνα. Η διαδικασία αυτή θα επιταχυνθεί αρχικά από της διε
ίσδυση του ξένου κεφάλαιου που μετατρέπει την Κίνα σε μισο-φεουδαρχική, αλλά και μισο-αποικιακή χώρα. Η συμμαχία όμως των διαφόρων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων που καταλήστευαν την Κίνα με τις αντιδραστικές κυρίαρχες τάξεις των φεουδαρχών και των κομπραδόρων θα εμποδίσει την παραπέρα εξέλιξη της κινέζικης κοινωνίας.
Το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και οι αρχές του 20ου είναι περίοδος συνεχών ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων, αλλά και κινημάτων αγροτικών ή αστικών ενάντια στους τσιφλικάδες, την απολυταρχική εξουσία και τους ξένους επιδρομείς. Το 1911 ανατρέπεται η τελευταία δυναστεία των Τσινγκ για να ιδρυθεί η πρώτη Δημοκρατία της Κίνας με πρόεδρο τον Σουν Γιατ Σεν που καταργείται πραξικοπηματικά λίγους μήνες αργότερα.
Το «κίνημα της 4ης Μάη» του 1919 συμβολίζει μια νέα περίοδο για την κινέζικη επανάσταση. Με το πρώτο γενικευμένο ξαναμοίρασμα του κόσμου (Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος» σε συνθήκες ιμπεριαλισμού και την απόσπαση μιας περιοχής, δηλαδή τη δημιουργία της πρώτης σοσιαλιστικής χώρας στη Ρωσία, ο κόσμος έχει μπει σε μια ριζικά νέα εποχή. Παράλληλα στην Κίνα η ανάπτυξη του εθνικού καπιταλισμού χάρη στην εξασθένηση της ιμπεριαλιστικής εξάπλωσης στα χρόνια του πολέμου, η αριθμητική αύξηση του προλεταριάτου (περίπου 2 εκατομμύρια βιομηχανικοί εργάτες σε 450 εκατομμύρια πληθυσμό), η στοιχειώδης ανάπτυξη του εργατικού κινήματος και η επίδραση της Οχτωβριανής επανάστασης και του Μαρξισμού στους διανοούμενους, τη νεολαία και την εργατική τάξη έχουν μεγαλώσει το πολιτικό βάρος της τελευταίας.
Το «κίνημα της 4ης Μάη» συμβολίζει το πέρασμα της κινέζικης επανάστασης στο νέο τύπο αστικοδημοκρατικής επανά
στασης, τη «νεοδημοκρατική». Μια χώρα σαν την καθυστερημένη εξαρτημένη Κίνα του 1919, μπορούσε κάτω από την καθοδήγηση της εργατικής τάξης να ολοκληρώσει τις αστικοδημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και να περάσει στο σοσιαλισμό, χωρίς να είναι αναγκαίο το καπιταλιστικό στάδιο οικονομικής ανάπτυξης η νεοδημοκρατική επανάσταση στρεφόταν ενάντια στο διεθνή ιμπεριαλισμό και αποτελούσε γι’ αυτό τμήμα της παγκόσμιας προλεταριακής επανάστασης παρά τον αστικοδημοκρατικό της χαρακτήρα.
Η θεωρία αυτού του νέου σταδίου, της «νέας δημοκρατίας», που οι βάσεις της τέθηκαν ήδη από το ΙΙ συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς το 1920 και αναπτύχθηκε αργότερα από το ΚΚ Κίνας και τον Μάο Τσε Τουνγκ, τροφοδότησε και επιβεβαιώθηκε στις καταχτήσεις του κινέζικου επαναστατικού κινήματος.
1919-1921: Στις 4 Μάη 1919 συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Τιεν Αν Μεν του Πεκίνου 3000 φοιτητές διαμαρτυρόμενοι για την απόφαση της «Συνδιάσκεψης Ειρήνης του Παρισιού» που παραχωρούσε στην Ιαπωνία τα δικαιώματα της ηττημένης Γερμανίας στο Σαντόνγκ της Κίνας. Το «κίνημα της 4ης Μάη» σύντομα απλώθηκε σ’ όλη τη χώρα και το λαό, αναγκάζοντας τελικά την κυβέρνηση να μην υποχωρήσει από το αίτημα για ανεξαρτησία του Σαντόνγκ. Στη διάρκεια του κινήματος έγιναν και οι πρώτες πολιτικές (αντιιμπεριαλιστικές) απεργίες των κινέζων εργατών.
Το «κίνημα της 4ης Μάη» ενίσχυσε την επίδραση της Οχτωβριανής Επανάστασης και τη διάδοση του μαρξισμού. Την περίοδο αυτή πλαταίνει η δραστηριότητα και δημιουργία κομμουνιστικών ομάδων, ομίλων κλπ, που το 1921 θα ιδρύσουν το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας.
1921-1924: Το ΚΚΚ παρά τις ελλείψεις του, θεωρητικές και οργανωτικές, συμβάλλει στην πρώτη σημαντική άνοδο του εργατικού κινήματος. Η ήττα και υποχώρηση του κινήματος αυτού το 1923 θέτει στην πράξη το πρόβλημα των συμμάχων της ολιγάριθμης κινέζικης εργατικής τάξης.
1924-1927: Είναι η περίοδος του πρώτου επαναστατικού εμφυλίου πολέμου. Το Γενάρη του 1924 το Εθνικό Λαϊκό Κόμμα (Κουομιτάνγκ) με πρόεδρο τον Σουν Γιατ Σεν αναδιοργανώνεται με τη συμμετοχή μελών του ΚΚΚ και υιοθετεί τις «νέες τρεις αρχές του λαού» (συμμαχία με την ΕΣΣΔ, συμμαχία με το Κομμουνιστικό Κόμμα, υποστήριξη των αγροτών και εργατών). Νωρίτερα, το Μάρτη του 1923, έχει ιδρυθεί από τον Σουν Γιατ Σεν και με τη βοήθεια των Σοβιετικών, επαναστατική κυβέρνηση στο Γκουαντόγκ (νότια Κίνα) που οργανώνει αργότερα εθνικό επαναστατικό στρατό.
Τα επόμενα χρόνια είναι περίοδος ανόδου του εργατικού κινήματος, αλλά και ισχυρής ανάπτυξης του αγροτικού κινήματος και σύζευξής του με το υπόλοιπο αντιιμπεριαλιστικό αντιφεουδαρχικό κίνημα. Έτσι τον Ιούλη του 1926 η εθνική κυβέρνηση εξαπολύει την «εκστρατεία του Βορρά» που μέχρι τον Απρίλη του 1927 έχει καταλάβει σημαντικό μέρος της Νότιας Κίνας. Στις 12 Απρίλη εκδηλώνεται πραξικόπημα του δεξιού κουομιτανγκικού Τσαγκ Κάι Σεκ σε συνεργασία με ξένους ιμπεριαλιστές, ενάντια στους κομμουνιστές και τους ξεσηκωμένους ερ
γάτες κι αγρότες. Μέχρι τον Ιούλη ο πρώτος επαναστατικός εμφύλιος πόλεμος έχει ηττηθεί.
Ύστερα απ’ αυτόν, έχει γίνει φανερός ο αποφασιστικός ρόλος των αγροτικών μαζών στην έκβαση της επανάστασης και του επαναστατικού στρατού σαν απαραίτητη ιδιομορφία της τελευταίας.
Το Αύγουστο του 1927, ο Τσεν Ντου Σιου, του οποίου η υποχωρητικότητα και ο οπορτουνισμός απέναντι στο Κουομιτάνγκ, επέτρεψε την επιτυχία του αντεπαναστατικού πραξικοπήματος του Τσαγκ Κάι Σεκ, απομακρύνθηκε από την ηγεσία του ΚΚΚ.
Στο μεταξύ, στη διάρκεια του κινήματος οι οργανωμένες δυνάμεις του ΚΚΚ είχαν πολλαπλασιαστεί από 1000 περίπου μέλη το 1925 σε 60000 μέλη το 1927.
1927-1931: Ενόσω το επαναστατικό κίνημα υποχωρούσε, το ΚΚΚ ξεσήκωσε εξέγερση στο Ναντσάν της επαρχίας Τσιαντσί ενάντια στην αντεπανάσταση. Η εξέγερση αυτή σήμανε και την απαρχή συγκρότησης του Κόκκινου Στρατού (μετέπειτα Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού» κάτω από την αυτοτελή καθοδήγηση του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Τα επόμενα χρόνια, χρόνια μεγάλης καταπίεσης, εκμετάλλευσης και λευκής τρομοκρατίας, αλλά και έντονων συγκρούσεων ανάμεσα στους μιλιταριστές αντεπαναστάτες που στηρίζονταν από διάφορες ιμπεριαλιστικές χώρες, ήταν περίοδος ανασύνταξης των δυνάμεων της επανάστασης. Ανασύνταξη που στηρίχτηκε κύρια στη δημιουργία κόκκινων επαναστατικών βάσεων στις αγροτικές περιοχές. Την περίοδο αυτή διαμορφώνονται στην πράξη οι αρχές του «παρατεταμένου πολέμου».
1931-1935: Μέσα στις συνθήκες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης η Ιαπωνία καταλαμβάνει το 1931 τη βορειοανατολική Κίνα. Το Κουομιτάγκ του Τσαγκ Κάι Σεκ δεν πρόβαλε αντίσταση τους επιδρομείς, ακολουθώντας για τα επόμενα χρόνια τη γραμμή του «να ξεκαθαρίσουμε τους λογαριασμούς μας με τους κομμουνιστές πριν αρχίσουμε την αντίσταση κατά της Ιαπωνίας».
Την περίοδο αυτή το ΚΚΚ προσπαθεί να αναπτύξει ένα εθνικό δημοκρατικό, αντιγιαπωνέζικο, αντιτσαγκ-κάι-σεκικό μέτωπο, ενώ ο Κόκκινος Στρατός περνά σε στρατηγική αναδιάταξη – ενεργητική άμυνα (το 1934-35 πραγματοποιείται η περίφημη Μεγάλη Πορεία).
Το 1935 ο Μάο τσε Τουνγκ τίθεται επικεφαλής της ηγεσίας του ΚΚΚ.
1935-1937: Το 1935 η Ιαπωνία εξαπολύει νέα επίθεση στη Βόρεια Κίνα, ενώ διεθνώς δυναμώνει ο φασισμός και ένας νέος παγκόσμιος πόλεμος πλησιάζει απειλητικά. Την ίδια χρονιά το 7ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς αποφασίζει τη συγκρότηση αντιφασιστικών λαϊκών μετώπων.
Στην Κίνα μπαίνουν οι βάσεις ανάπτυξης του ενιαίου αντιγιαπωνέζικου μετώπου. Η εσωτερική ειρήνευση το 1937 υπέρ της αντίστασης στους Γιαπωνέζους, θα σημάνει και το τέλος της περιόδου του δεύτερου επαναστατικού εμφυλίου πολέμου (1927-1937).
1937-1945: Με βάση τις απελευθερωμένες περιοχές και διεξάγοντας έναν «παρατεταμένο πόλεμο», ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός μετά και την παρέμβαση του Σοβιετικού Κόκκινου Στρατού τον Αύγουστο του 1945, θα συντρίψει οριστικά του Γιαπωνέζους εισβολείς. Η συνθηκολόγηση των τελευταίων στις 2 Σεπτέμβρη 1945 είναι και το τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
1945-1949: Ύστερα από έναν πρώτο χρόνο συνεργασίας του Τσαγκ Κάι Σεκ με τις τοπικές κυβερνήσεις-ανδρείκελα που είχαν στήσει οι Γιαπωνέζοι, και επιχειρήσεων ενάντια στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, το Κουομιτάγκ με την τεράστια οικονομική και στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ εξαπολύει ολομέτωπη επίθεση το καλοκαίρι του 1946 εναντίον των απελευθερωμένων περιοχών.
Οι αστικοδημοκρατικές μεταρρυθμίσεις του ΚΚΚ στις απελευθερωμένες περιοχές και η ανασύνταξη-αντεπίθεση του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, θα οδηγήσουν στην νίκη του τρίτου επαναστατικού εμφύλιου πολέμου και την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας την 1η Οχτώβρη 1949.
τή η επιλογή είχε σχέση με την προσπάθεια διαχείρισης της ριζοσπαστικοποίησης και του αντιιμπεριαλιστικού κινήματος την περίοδο 1974-1980. Μια προσπάθεια που απαιτούσε το «εθνικό συμβόλαιο» και η ευρωποποίηση της πολιτικής ζωής, συνεπώς θα έπρεπε να αποφεύγουμε να «ξύνουμε παλιές πληγές». Αυτή η «συνομωσία σιωπής» έσπασε σε δυο περιπτώσεις. Το Δεκέμβρη του ’74 όταν ήρθαν για πρώτη φορά στο φως τα απόρρητα έγγραφα του Φόρεϊν Όφις που ανάγκασαν τον πολιτικό κόσμο να παραδεχτεί, για πρώτη φορά, την απροκάλυπτη επέμβαση των Άγγλων (βοηθούσε και το κλίμα της εποχής στο να πουλάνε σχετικά δημοσιεύματα). Η δεύτερη φορά ήταν ο Δεκέμβρης του ’94 που με αφορμή τα 50 χρόνια τα «Δεκεμβριανά» έγιναν πρόσκαιρος τηλεοπτικός αστέρας, για να επιτρέψουν σε άλλους αστέρες να παρελάσουν και να εκθέσουν τη νεότερη εκδοχή για τα γεγονότα, όχι ριζικά διαφορετική από προηγούμενες αλλά προσαρμοσμένη στα νεοταξικά «δεδομένα» των πεσμένων τειχών.
ς τρομοκρατίας και την επιβολή της τάξεως». Πρόκειται για την εκδοχή του «κομμουνιστοσυμμοριτισμού» που λανσάρισε ο Τσώρτσιλ και τα τσιράκια του και που σήμερα δεν είναι ιδιαίτερα «δημοφιλής» στους επίσημους πολιτικούς που προτιμούν πιο sic εκδοχές, ως ευρωπαίοι. Προφανώς η καλύτερη απάντηση σ’ όλες αυτές τις, όμοιες και συγχρόνως διαφορετικές, εκδοχές για το Δεκέμβρη του ’44 είναι η προσπάθεια προσέγγισης της ιστορικής πραγματικότητας. Και ενώ η απλή παράθεση των γεγονότων θα αρκούσε σαν απάντηση, η προσέγγιση της ιστορίας απαιτεί να προχωρήσουμε παραπέρα, στην προσπάθεια να διερευνηθούν τα πολιτικά προβλήματα της εποχής και οι συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργήθηκαν αυτά τα προβλήματα και οι λογικές που σημάδεψαν τις λύσεις που επιχειρήθηκε να δοθούν.
